Çalışmalarımı ötegezegen ve çoklu yıldız sistemleri üzerine sürdürüyorum. Araştırma grubumla birlikte geçiş, tutulma ve geçiş zamanlaması değişimi ve dikine hız yöntemiyle gezegen keşfi konularında aktif olarak çalışıyorum. Yakın gelecekte kızılöte bölgede koronografik doğrudan görüntülemeyle ötegezegen keşfi çalışmalarına olanak sağlayacak olan DAG 4m teleskobu, PLACID koronografı, TROIA adaptif optik sistemi ve DIRAC kızılöte algılayıcıdan oluşan Doğu Anadolu Gözlemevi Doğrudan Görüntüleme Sistemi (DAG DGS) ile çift ve tek yıldızların etrafındaki ilave bileşenlerin yüksek çözünürlüklü doğrudan görüntülemeleri için de hazırlıklar yapıyorum. Bu bağlamda TÜBİTAK / BİDEB 2219 Yurtdışı Doktora Sonrası Araştırma Programı çerçevesinde Ağustos 2026’dan itibaren bir yıl süreyle INAF – Osservatorio Astronomico di Padova / İtalya’da bulunuyorum. Burada öncelikle Padova Gözzlemevi araştırmacıları tarafından geliştirilen ve yönetilen Large Binocular Telescope (LBT)’a bağlı kızılöte dalgaboylarında yüksek çözünürlüklü, koronografik görüntüleme cihazı SHARK-NIR ve görünen dalgaboylarında gözlem yapmak üzere geliştirilen SHARK-VIS verileriyle çalışıyorum.
Ayrıca Asiago Gölemevi’nden Prof. Ulisse Munari ile birlikte sıcak altcüce bileşen barındıran, kısa dönemli çift yıldızların temel yörünge parametreleri ve bileşenlerinin fiziksel özelliklerinin belirlenmesi konusunda da bir çalışma yürütyorum. Ayrıca bu tür sistemlerin yörünge dönemi değişimleriyle de ilgileniyorum.
Yıldızlarına yakınlıkları sebebiyle sıcak-Jüpiterler olarak bilinen dev gaz gezegenlerin barınak yıldızlarıyla gel-git etkileşmeleri ve bu etkileşmelerin yörünge dönemine etkisi konusunda da çalışmalarım var. Geçiş Zamanları Değişimi (Transit Timing Variations, TTV) analizlerine dayanan bu çalışmalarda sıcak Jüpiterli sistemlerde geçiş zamanlarının değişimine neden olabilen ilave bileşenlerle kütleçekimsel etkileşmeler, eksen dönmesi, manyetik etkinlik gibi olguları da irdeliyorum. Bu tür sistemlerin uzun dönemli yörünge evrimleri de bir diğer merak konusu. Yıldızlarına bu kadar yakında oluşması beklenmeyecek bu gezegenlerin, büyük bir çekirdek biriktirebilecekleri, “buz çizgisi” adı verilen sınırların ötesinde oluştukları ve gözlendikleri yerlere bu bölgelerden “göç ettikleri” düşünülüyor. Bu cisimlere yönelik araştırmalar sırasında bu göç mekanizmaları ve bu mekanizmaların gözlemsel etkileriyle ilgilenmek de kaçınılmaz hale geliyor. Bu ilgi beni göçe neden olabilecek ilave bileşenlerin dikine hız, astrometri ve doğrudan görüntüleme gibi ilave yöntemlerle tespiti ve onaylanması konularında çalışmaya da yöneltmiş durumda.
Bunların yanı sıra çift yıldızların ışık eğrilerinin makine öğrenmesi yöntemiyle sınıflandırılması, Neptün-altı gezegenlerin geçiş yöntemiyle keşfi ve çift yıldızlar etrafında yıldız-altı bileşenlerin görüntülenmesine yönelik doktora tez çalışmalarına da danışmanlık yaptım ve yapmaktayım.
Bu çalışmalardan çift yıldızlar etrafında tutulma zamanlaması değişimiyle gezegen aramaya yönelik olarak yürüttüğümüz çalışma 122F358 numaralı “Evrimleşmiş Çift Yıldız Sistemleri Etrafında Ötegezegen Araştırması” başlıklı TÜBİTAK 1001 projesi kapsamında yürütücülüğümde devam etmektedir. 2018-2021 yılları arasında tutulma zamanlamasının yanı sıra geçiş zamanlaması yöntemiyle gezegen aradığımız 118F042 numaralı “Zamanlama Yöntemiyle Ötegezegen Keşfi” başlıklı TÜBİTAK 1001 projesinin de bir devamı niteliğindedir. Bu proje kapsamında Kepler-451 sisteminin etrafında 2 gezegen keşfi gerçekleştirdik (Esmer vd. 2022). Yeni projemizde de bu keşiflerin devamını umuyoruz.
Bu çalışmalara TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi Antalya / Bakırlıtepe Yerleşkesi’nde bulunan 1 metre ayna çaplı T100 teleskobunda çeşitli proje numaraları ile 2013’ten 2019’a kadar süren ve “Ötegezegen geçişi kaynaklı ışık değişimlerinin yüksek duyarlılıklı ölçümü” uluslararası ortaklı gözlem projeleri ile yıldızının önünden geçiş yapan ötegezegenlerin yarıçap, kütle, yoğunluk gibi temel parametrelerini yüksek duyarlılıkla belirlemeyi amaçlayan 116F350 proje numarasıyla yürüttüğümüz bir TÜBİTAK-3001 projesi başladık.
Ayrıca Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi‘nde çeşitli proje numaralarıyla 2012’den beri çeşitli başlıklar altında devam etmekte olan gözlem projeleriyle 35, 40 ve 80 cm ayna çaplı T35, T40 ve T80 teleskoplarıyla ötegezegenlerin geçiş zamanlarını ölçerek, geçiş ve geçiş zamanları değişimi (TTV) yöntemleriyle bu sistemlerdeki olası diğer bileşenleri keşfetmeye yönelik çalışmalar da sürdürdük. “118F042 – Zamanlama Yöntemiyle Ötegezegen Keşfi” başlıklı TÜBİTAK-1001 projesinin bir parçası olan bu çalışmalar, geçiş zamanlarını takip ettiğimiz sıcak-Jüpiter türü gezegenlerin genellikle yalnız dolandıklarının ortaya konmasına yardımcı oldu.
Bugüne kadar dahil olduğumuz uluslararası ağlarla (KELT Follow-up Network, Kourovka Planet Survey (KPS), Galactic Plane Survey (GPX), TESS Follow-up Network) çok sayıda ötegezegenin keşfine yardımcı olduk ve giderek artan bir verimle bu keşiflerin süreceğini, bu çalışmalarda araştırma grubumuzun genç üyelerinin liderlik rolünü üstleneceğini umuyoruz.
Ötegezegen sistemlerinin dikine hız yöntemiyle keşfinde yıldız kaynaklı manyetik aktivite, zonklamalar ya da ek bileşenlerin varlığı gibi nedenlerle yaşanan güçlüklerin aşılması konusunda tayfsal çizgi ortaylarından yararlanılması, Haziran 2012’de tamamladığımı doktora çalışmamın temelini oluşturuyor. Bu konuda da çalışmalarımı sürdürüyorum.
Çift yıldız sistemlerinin fotometrik ve tayfsal gözlemleri sonucu mutlak parametrelerinin (sıcaklık, ışınım gücü, kütle, yarıçap gibi) belirlenmesi konusunda Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi ve TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nde yürütülmüş ve yürütülmekte olan pek çok gözlemsel projede yürütücü ya da araştırmacı olarak yer aldım. Ayrıca bu tür sistemlerde gözlenen yörünge dönemi değişimlerinin analizi üzerine de araştırmalar yapıyorum.
Tüm bu konulardaki yayınlarıma Yayınlar sayfasından erişebilirsiniz.
